Yapısal kalp hastalıkları, kalp kapakları, kalp içi delikler ve kalbin bazı anatomik bölgeleriyle ilişkili hastalıkları kapsar. Günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte, uygun hastalarda bazı yapısal kalp hastalıkları açık cerrahiye gerek kalmadan, kateter yöntemiyle tedavi edilebilmektedir.
TAVI, PFO/ASD kapatma, sol atriyal apendiks kapama, MitraClip ve TriClip gibi işlemler; hastanın yaşı, hastalık tipi, cerrahi riski ve kalp yapısı dikkate alınarak planlanır. Bu tedaviler her hasta için uygun değildir; doğru karar kardiyoloji, kalp-damar cerrahisi ve ilgili uzmanların birlikte değerlendirdiği hasta odaklı bir yaklaşımla verilmelidir.
Açık kalp ameliyatı olmadan tedavi mümkün mü?
Evet, bazı hastalarda mümkündür. Eskiden yalnızca açık kalp ameliyatı ile tedavi edilen bazı kapak ve yapısal kalp hastalıkları, günümüzde kasıktan girilerek yapılan kateter yöntemleriyle tedavi edilebilmektedir. Ancak bu, “her hasta ameliyatsız tedavi olabilir” anlamına gelmez. Hastanın kalp yapısı, hastalığın derecesi, yaşı, cerrahi riski ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilmelidir.
TAVI nedir? Kimlere uygulanır?
TAVI, daralmış aort kapağının açık kalp ameliyatı olmadan, çoğunlukla kasıktan girilerek yeni bir kapakla değiştirilmesidir. Genellikle ciddi aort darlığı olan ve kapak değişimi gereken hastalarda değerlendirilir. Özellikle ileri yaşta, cerrahi riski yüksek veya uygun anatomik yapıya sahip hastalarda önemli bir tedavi seçeneğidir. Daha genç ve düşük riskli hastalarda ise cerrahi kapak değişimi ile TAVI arasında karar daha dikkatli verilmelidir. 2025 ESC/EACTS güncellemesi, aort darlığında TAVI/SAVR kararında yaş, cerrahi risk, anatomi ve Kalp Takımı değerlendirmesinin önemini öne çıkarır.
PFO kapatma kimlere yapılır?
PFO, kalbin sağ ve sol kulakçıkları arasında doğumdan sonra kapanması beklenen küçük açıklığın açık kalmasıdır. Toplumda sık görülebilir ve çoğu kişide sorun oluşturmaz. Ancak özellikle genç yaşta nedeni açıklanamayan inme geçiren, başka inme nedeni bulunamayan ve PFO ile inme arasında ilişki düşünülen bazı hastalarda PFO kapatma işlemi gündeme gelebilir. 2022 SCAI kılavuzu, 18–60 yaş arasında PFO ilişkili inme geçiren seçilmiş hastalarda PFO kapatmayı desteklemektedir.
ASD kapatma nedir?
ASD, kalbin iki kulakçığı arasında doğuştan gelen bir açıklıktır. Küçük ASD’ler bazen takip edilebilirken, büyük açıklıklar zamanla sağ kalp boşluklarında büyüme, ritim bozukluğu, nefes darlığı ve akciğer basıncında artışa yol açabilir. Uygun tipte ve anatomik yapıda olan ASD’ler, açık ameliyat olmadan kasıktan girilerek şemsiye benzeri özel cihazlarla kapatılabilir. Ancak her ASD cihazla kapanmaya uygun değildir; deliğin tipi, büyüklüğü, kenar yapısı ve kalp üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilir.
Sol atriyal apendiks kapama nedir?
Atriyal fibrilasyon hastalarında kalpte pıhtı oluşma riski artabilir. Bu pıhtıların önemli bir kısmı sol atriyal apendiks adı verilen küçük cep benzeri bölgede oluşur. Kan sulandırıcı ilaç kullanamayan veya ciddi kanama riski olan bazı hastalarda, bu bölgenin özel cihazlarla kapatılması inme riskini azaltmaya yardımcı olabilir. 2023 ACC/AHA/ACCP/HRS atriyal fibrilasyon kılavuzu, inme riski yüksek olup uzun süreli antikoagülasyon kullanamayan hastalarda perkütan sol atriyal apendiks kapamayı makul bir seçenek olarak belirtmektedir.
MitraClip ve TriClip ne işe yarar?
MitraClip, mitral kapak yetersizliğini; TriClip ise triküspit kapak yetersizliğini azaltmak için kullanılan kateter temelli klipsleme yöntemleridir. Bu işlemlerde kapak tamamen değiştirilmez; kapağın kaçıran bölgesi özel bir klips yardımıyla yaklaştırılarak kaçak azaltılmaya çalışılır. Özellikle açık cerrahi riski yüksek veya cerrahiye uygun olmayan seçilmiş hastalarda gündeme gelebilir. Ancak kapak yapısı, kaçak mekanizması ve kalbin durumu ayrıntılı olarak değerlendirilmeden karar verilmez. 2025 ESC/EACTS kapak kılavuzları, mitral ve triküspit kapak hastalıklarında transkateter tedavilerin seçilmiş hastalarda ve deneyimli merkezlerde değerlendirilmesi gerektiğini vurgular.
Bu işlemler cerrahinin yerine geçti mi?
Hayır. Bu işlemler cerrahinin tamamen yerine geçmedi; ancak uygun hastalarda güçlü alternatifler haline geldi. Bazı hastalarda cerrahi hâlâ en doğru ve en kalıcı seçenek olabilirken, bazı hastalarda kateterle yapılan daha az invaziv işlemler daha uygun olabilir. Karar hastalığın tipi, hastanın riski, yaş, eşlik eden hastalıklar ve kalp anatomisine göre verilmelidir.
Hangi hastada girişimsel tedavi, hangi hastada cerrahi tercih edilir?
Genel olarak cerrahi riski düşük, genç ve anatomik olarak cerrahiyle daha iyi sonuç alınabilecek hastalarda ameliyat ön planda olabilir. İleri yaşta, cerrahi riski yüksek, ek hastalıkları fazla veya cerrahiye uygun olmayan hastalarda ise kateter temelli yöntemler değerlendirilebilir. Ancak bu ayrım her zaman basit değildir; bu nedenle yapısal kalp hastalıklarında kararın deneyimli merkezlerde, Kalp Takımı yaklaşımıyla verilmesi önemlidir.
Kalpteki bazı yapısal sorunlar, uygun hastalarda açık ameliyat olmadan tedavi edilebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Yapısal kalp hastalıklarında tedavi kararı, hastanın klinik durumu ve ayrıntılı kardiyolojik değerlendirme sonrası verilmelidir.
Kaynaklar:
Praz F, Vahanian A, Delgado V, et al. 2025 ESC/EACTS Guidelines for the management of valvular heart disease. European Heart Journal. 2025;46(44):4635-4736. doi:10.1093/eurheartj/ehaf194.
Otto CM, Nishimura RA, Bonow RO, et al. 2020 ACC/AHA Guideline for the Management of Patients With Valvular Heart Disease. Circulation. 2021;143:e72-e227. doi:10.1161/CIR.0000000000000923.
Kavinsky CJ, Szerlip M, Goldsweig AM, et al. SCAI Guidelines for the Management of Patent Foramen Ovale. Journal of the Society for Cardiovascular Angiography & Interventions. 2022;1(4):100039. doi:10.1016/j.jscai.2022.100039.
Joglar JA, Chung MK, Armbruster AL, et al. 2023 ACC/AHA/ACCP/HRS Guideline for the Diagnosis and Management of Atrial Fibrillation. Circulation. 2024;149:e1-e156. doi:10.1161/CIR.0000000000001193.
