Diyabet hastalarında sinir hasarı nedeniyle yara geç fark edilebilir, damar hastalığı nedeniyle de iyileşme gecikebilir. Bu nedenle kapanmayan, tekrarlayan veya renk değişikliğiyle birlikte olan ayak yaralarında yalnızca pansuman değil, damar dolaşımının da değerlendirilmesi gerekir. Uygun hastalarda diz altı damarların balon, stent, atherektomi veya pedal girişim gibi modern yöntemlerle açılması, yaranın iyileşme şansını artırabilir ve amputasyon riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Bu yaklaşım, güncel kılavuzlarda kronik uzuv tehdit eden iskemi varlığında uzuv kaybını önlemek için revaskülarizasyonun temel tedavi seçeneklerinden biri olarak vurgulanmaktadır.
Diyabetik ayakta en büyük sorun nedir?
Diyabetik ayakta görünen sorun yara olabilir; ancak altta yatan ana nedenlerden biri damar tıkanıklığıdır. Kan akımı yetersizse yara iyileşmez, enfeksiyon riski artar ve uzuv kaybı tehlikesi ortaya çıkabilir.
Ayak kesilmeden kurtarılabilir mi?
Her hasta için sonuç aynı değildir; ancak erken dönemde damar değerlendirmesi yapılır ve uygun hastada kan akımı yeniden sağlanırsa yaranın iyileşme şansı artabilir. Burada en önemli nokta geç kalmamaktır. Ne kadar erken müdahale o kadar fazla kurtarma şansı.
Diz altı damarlar neden bu kadar önemli?
Ayağın beslenmesini sağlayan en kritik damarlar çoğu zaman diz altındaki ince damarlardır. Diyabet hastalarında özellikle bu damarlar etkilenebilir. Bu nedenle yalnızca büyük damarlar değil, ayağa kadar uzanan akım da değerlendirilmelidir.
Diyabetik ayakta kardiyolog ne yapar?
Girişimsel kardiyolog, damar görüntülemesi ile tıkalı veya daralmış damarları değerlendirir; uygun hastalarda balon, stent, atherektomi veya pedal girişim gibi yöntemlerle ayağa giden kan akımını artırmaya çalışır. Bu süreç yara bakımı, enfeksiyon tedavisi, diyabet kontrolü ve ayak bakım ekibiyle birlikte yürütülmelidir. Ekip burada çok önemlidir çünkü en etkili iyileşme için yaraya neden olan tüm faktörleri aynı anda ortadan kaldırmak gerekir.
Yeni teknolojiler neler?
Günümüzde ilaç kaplı balonlar, özel stentler, kireçli plakları temizlemeye yönelik atherektomi sistemleri, damar içi görüntüleme yöntemleri ve ayaktan girişim teknikleri uygun hastalarda kullanılabilmektedir. Ama teknolojiden daha önemli olan şey, doğru hastaya doğru zamanda müdahale etmektir.
Diyabetik ayakta erken damar değerlendirmesi, uzuv kaybını önlemede kritik adımdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Diyabetik ayak yarası, renk değişikliği, istirahat ağrısı, soğukluk veya iyileşmeyen yara varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Kaynaklar
Gornik HL, Aronow HD, Goodney PP, et al. 2024 ACC/AHA/AACVPR/APMA/ABC/SCAI/SVM/SVN/SVS guideline for the management of lower extremity peripheral artery disease. Circulation. 2024;149:e1313-e1410. doi:10.1161/CIR.0000000000001251
Conte MS, Bradbury AW, Kolh P, et al. Global vascular guidelines on the management of chronic limb-threatening ischemia. J Vasc Surg. 2019;69(6S):3S-125S.e40. doi:10.1016/j.jvs.2019.02.016
